Sign in to follow this  
Followers 0
Vukasin

Poznati Novljani

10 posts in this topic

LAZAR DRLJAČA

HPIM0930.jpg

“ Rodio sam se na Uni kod Brezovače planine krupnog kremena i olova. Odrastao sam u Sarajevu gdje sam počeo slikati. Učio sam se dalje po Evropi, u Beču, Parizu, nekih 16 godina. Ratovao sam u redovima Antante protiv Alijanse. Oženio sam se čim sam iz tople Italije došao u rodno selo na Uni. Mojoj gospođi je ime "Bijeda". U rodnom kraju krupnog kremena i olova imao sam dispozicije za arhikteturom i bio sam zidar; tesao sam i pekao cigle. Konstruisao sam lađu, veslao i kopao rude. Kovač sam i znam kositi i orati. Gradio sam željezne puteve i crkvicu. U svjetskom ratu otete su mi boje; izdržao sam duge apsove u Italiji. Bijeda, moja vjerna, tješila me je kao što tiješi češce puta pjesnike i slikare. Izložio sam u rodnom kraju Krupi prije godinu dana, bez pretencija, trudeci se da u boji opjevam ljepotu naših planina i njihovih rijeka.”

Sporna je godina rođenja Lazara Drljače. U jednom izvoru nalazimo da je rođen 1881 g., u dr. 1883. g., a na panju koji se nalazio iznad Lazarevog groba, umjesto spomenika, piše da je ovaj umjetnik rođen 1882 g. Mjesto njegovog rođenja je zaselak Blatna, pored rijeke Une.

S obzirom da mu je škola bila udaljena od kuće oko devet kilometara u jednom pravcu, Lazar je osnovnu školu upisao kasno, tek 1892. g.

Već u prva četiri razreda ispostavilo se da je Drljača sposoban, vrijedan i talentovan učenik.

Po nagovoru učitelja, Lazara su roditelji 1896. g. upisali u Zemaljsku zanatsku školu u Sarajevu – smjer bravar. Ovu školu on završava dobrim ocjenama i pohvalama pa mu upis u Zemaljsku Tehničku školu ne predstavlja poseban problem. U ovom periodu dolazi do izražaja i njegovo interesovanje za likovnu umjetnost- crta i slika pejzaže iz okoline Sarajeva kao i portrete ljudi iz okruženja.

1905. g. upisuje studije Arhitekture u Beču, međutim, već 1906. g., Drljača je odlučio da njegov život krene sasvim drugim tokom.

On se sa studija Arhitekture prebacuje na Akademiju umjetnosti. Titulu akademskog slikara dobija 1910. g. Dalje obrazovanje Drljača nastavlja u Parizu.

Zanimljivo je pomenuti da je zbog dobrog uspjeha u školi dobijao (skromnu) stipendiju u toku cijelog školovanja.Prvi i možda najveći uspjeh Drljača je doživio kada mu je omogućeno da izloži svoje četiri slike na Internacionalnoj izložbi u Rimu. Bile su to sljedeće slike: Portret umjetnika, Planinski motiv, Boemi i Djevojčica iz Bosne.

Ovo poslednje djelo nakon izložbe odlazi na dvor italijanskog kralja Vitoria Emanuella i kraljice Jelene na koju su djela Lazara Drljače ostavila veliki uticaj.

1930. g. u Sarajevu je otvorena prva velika samostalna izložba Lazara Drljače na kojoj je doživio veliki uspjeh. Slijede izložba u Mostaru, gradu kojim je Drljača bio oduševljen, pa ponovo u Sarajevu 1932. g. itd.

Za Drljaču možemo reći da je slikar prirode iako je naslikao i neke slike sa drugačijim motivima. Njegove slike predstavljaju najljepše razglednice mjesta koje je ovaj umjetnik obišao, a obišao ih je zaista mnogo, kako u Evropi tako i u bivsoj Bosni i Hercegovini.

Drljača je živio skromno i nije polagao veliku pažnju na materijalne vrijednosti. Bila mu je važna umjetnost i život dostojan čovjeka u duhovnom smislu. Smatrali su ga čudakom, jer svojom pojavom potpuno odudarao od okoline.

Upravo te, koji su ga tako doživljavali, on kritikuje zbog toga što važnost pridaje isključivo materijalnom.

Po njegovom mišljenju gradski čovjek nije dostojan procjene umjetničkog djela jer je izgubio sposobnost pravog rasuđivanja. Iz tog je razloga veći dio života po povratku iz inostranstva Lazar Drljača proveo na selu.

Nekada je to bila Blatna, a pred kraj života okolina Boračkog jezera kod Konjica.

U toku drugog svjetskog rata gotovo sve Drljačine slike bivaju uništene.

To je na njega djelovalo poražavajuće i na dug vremenski period ga je odvojilo od slikanja.

Slikanju se ponovo vraća tek nakon mnogo godina, pred sam kraj života.

Svemir je motiv koji ga sada fascinira.

Drljača je umro 13. jula 1970. g. Sahranjen je na planini Prenj koju je volio i na kojoj je proveo jedan dio svog života.

Ovo je samo kratak osvrt na život i djelo Lazara Drljače, čovjeka koji je rođen u jednom malom krajiskom mjestu,a živio u Beču, Rimu i Parizu, poznavao Dučića, kraljevske pordice, Tina Ujevića i mnoge druge, služio se sa više stranih jezika, slikao izvanredna umjetnička djela, pisao poeziju i bio originalan u oblačenju i ponašanju.

Share this post


Link to post

MLADEN OLJAČA

oljaca.jpg

''Pišemo uvjereni da umjetničko djelo, ako je pravo i autentično, traje kao živo biće, da je čak i jače od svakog živog organizma, jer može da opstane i hiljade godina više od običnog ljudskog vijeka. Umjetničko djelo, ako je pravo i autentično, postaje dio života i upotpunjenje života, blistajući kao zvijezda u kosmosu svojim sjajem.'' - zapisao je Mladen Oljača, koji, po vlastitom priznanju, nije ni slutio da će o svijetu i ljudima svjedočiti literaturom.

U književnosti se pojavljuje neposredno nakon Drugog svjetskog rata; njegov izuzetno obiman književni rad možemo pratiti već od 1947. godine kada, pored mnogih tekstova objavljenih u novinama, izdaje hroniku ''Herojska odbrana Beograda 1914-1915''.

Rođen u Devetacima, selu na padinama planine Kozare nadomak Novog Grada, već od rane mladosti suočava se sa ratnim strahotama; kao petnaestogodišnji dječak, u redovima partizanskih jedinica, proživljava kozaračku ofanzivu koja bitno uslovljava njegova životna razmišljanja. Upravo taj intenzivan doživljaj rata, po Oljačinim riječima, odredio je njegovu sudbinu, ''ljudsku i književnu'': ''Partizanski rat je odredio moju sudbinu, ljudsku i književnu. Taj moral, svijest da si potreban, da si neophodan, da si ravan drugome, da tvoja puška vrijedi koliko i komesarova i komandantska, da nema bez doprinosa svakog pojedinca ni opšte pobjede, uvjerenje da si dio čvrstog kolektiva, za mene kao dječaka, značilo je, pored svega, i sigurnost. U selu ti svaka naoružana baraba može život oduzeti, u odredu ne može. Odred je strašna sila!''

Od rane mladosti se bavi društveno-političkim radom. Bio je urednik nekoliko bitnijih književnih časopisa: ''Omladine'', ''Mladosti'', ''Mlade kulture'', ''Književnih novina'', ''Borbe'', a dugo vremena je radio i u organizaciji Udruženja pisaca Srbije. Bio je član Akademije nauka i umjetnosti bivse BiH.

Sudbina čovjeka u ratu i sudbina ratnika u miru- kako ističe knjižrvni kritičar Kasim Prohić- dvije su osnovne teme i preokupacije Oljačinog književnog stvaranja, koje njegove tekstove čine lako prepoznatljivim u poslijeratnoj jugoslovenskoj literaturi. Izuzev nekoliko pripovijedaka sa predratnom tematikom (Car, Tuđe ognjište, Svatovi, Vrag na tavanu) , čitav Oljačin književni opus temelji se na ratnim zbivanijima.

Bilo direktno, opisujući sudbinu krajiškog naroda na planini Kozari, ili indirektno, prateći sudbinu ratnika u godinama mira, Oljača je svojim romanima i pripovijetkama ostavio jasna svjedočanstva o stradanju čovjeka u ratnom, ali i poratnom periodu. Romani ' 'Nađa'' i ''Molitva za moju braću'' najbolja su ilustracija života poslije rata, stanja u kojima je čovjek razapet između nekadašnjih ideala i grube stvarnosti. U liku protagoniste Draška Jaruge, bivšeg ratnika, koji se u društvu što ga je i sam stvarao osjećao poraženo i nemoćno, Oljača je vješto, snagom pisane riječi, suprodstavio pojedinca kolektivu. Nakon naivnog dječačkog sna o ratu, spremnosti da se žrtvuje za opšte dobro, Jaruga se, u trenucima povratka sebi, bolno pita: ''Prohujalo je vreme, otišla mladost. Pa se danas pitam uzaludno: gdje sam to bio, gdje sam nestao, gdje zakasnio?''

''Bacio sam sebe u provaliju i to se ne može nadoknaditi ničim... Jedino ostaje mogućnost da osakaćen trajem pod nebesima ili da svežem omču oko vrata...'' -konstatuje na kraju bivši ratnik, koji je bio spreman položiti život za ideale.

Pored romana i pripovijedaka, Oljača se bavio i pisanjem literarno-kritičkih tekstova o raznim pojavama i fenomenima ljudskog duha. Kritički tekstovi, objedinjeni pod naslovom ''Ljudska milošta'', problematizuju razne vidove našeg kulturnog života. Može li književnost promijeniti svijet, zatim kakav je odnos književnosti i revolucije samo su neka od pitanja o kojima je Oljača raspravljao u ovom svom, tematski veoma raznolikom djelu.

Oljačine knjige prevođene su na mnoge jezike: slovenački, makedonski, albanski, mađarski, ruski, engleski, poljski, francuski, njemački, italijanski, grčki, turski itd. Neke od njih doživjele su i brojna inostrana izdanja. Najviše je prevođena ''Molitva za moju braću'', koja je doživjela četrnaest izdanja; roman je objavljen u Poljskoj, Rumuniji, Italiji, Francuskoj, Zapadnoj Njemačkoj, Engleskoj, Americi, Švedskoj itd.

Roman ''Kozara'', pored mnogih izdanja na našem jeziku, objavljen je u Trstu, Varšavi, Moskvi, Pragu i Atini. Roman je naišao na dobar prijem kako kritike tako i čitalačke publike; poljska književna kritika, na primjer, poredila ga je sa ''Ratom i mirom'' Lava Tolstoja i ''Tihim Donom'' Mihaila Šolohova. Godine 1971. ''Kozara'' je dobila nagradu Saveza boraca Jugoslavije kao najbolje književno djelo o ratu.

Oljača je dobitnik i brojnih drugih nagrada i priznanja: Zlatne plakete Novog Grada, Prijedora i Gradačca, nagrade Udruženja književnika Srbije za roman ''Molitva za moju braću'', nagrade Udruženja književnika bivse BiH za životno djelo, 27.julske nagrade bivse SR BiH, Zlatne arene pulskog filmskog festivala za scenario, i nagrade nekadasnjeg ZAVNOBiH-a, najvećeg priznanja u bivsoj BiH za doprinos razvoju republike.

DJELA:

Crne sjekire (roman s pripovijetkama)

Kozara I, Kozara II (roman s pripovijetkama i sjećanjima)

Razvalina (roman s pripovijetkama)

Molitva za moju braću (roman s dnevnikom)

Nađa (roman s pripovijetkama)

Trenutak istorije (zapisi o herojima i graditeljima)

Ljudska milošta (književnost)

Share this post


Link to post

STOJAN ĆELIĆ

HPIM2736.jpg

Rođen je 16. 2. 1925. god. u Novom Gradu.

Zbog teške materijalne situacije 1937. godine sa porodicom prelazi u Beograd.

1942.

Pohađa časove crtanja u privatnoj školi Mladena Josića.

1943.

Polaže prijemni ispit na Akademiji ( Fakultet ) likovne umjetnosti u Beogradu.

Studije prekida već 1944. god. zbog odlaska u rat.

Nastavlja ih (kao oficir) tek 1947. god.

1951.

Završava osnovne studije u klasi prof. Nedeljka Gvozdenovića i upisuje specijalni tečaj (magistarske studije) kod istog profesora. Iste godine prvi put izlaže i biva zapažen od kritike.

1952-1954

Izlaže sa grupom Samostalni.

1952-1953

Redovni je kritičar i saradnik lista Revija.

1953.

Završava specijalnu, demobiliše se i počinje samostalan rad.

Postaje član udruženja likovnih umjetnika Srbije.

Izlaže grafiku.

1954.

Izabran za asistenta na Akademiji likovnih umjetnosti u Beogradu.

Izlaže grafiku u Veneciji u okviru izložbe Savremena jugoslovenska grafika.

Putuje po Italiji.

Prvi put izlaže samostalno u Beogradu (izloženo je 17 slika i 17 crteža)

1955.

Kao stipendista vlade NR Srbije boravi u parizu i Londonu gdje obilazi poznate muzeje i upoznaje djela čuvenih slikara.

Učesnik je Umjetničke kolonije u Bačkoj topoli.

Sa grupom slikara osniva Decembarsku grupu.

1956.

Izabran za sekretara Saveza likovnih umjetnika Jugoslavije.

Radi scenografiju za predstavu Čekajući Godoa u pozorištu Atelje 212.

Član udruženja likovnih kritičara, AICA.

1957.

Izabran za docenta.

Učestvuje u pripremi i organizaciji Kongresa međunarodnog udruženja umjetnika u Dubrovniku.

Pravi značajne izmjene u konceptu slike.

1958.

Dobija Oktobarsku nagradu za grafiku.

Učestvuje u radu umjetničke kolonije Ečka.

1959.

Dobija stipendiju Fonda za unapređenje likovnih umjetnika Moša Pijade.

1960.

Putuje u Austriju i Poljsku.

Dobija Sedmomajsku nagradu za slikarstvo.

1961.

Radi karton za tepiseriju Jednostavni predio izvedenu u Ateljeu 61

1962.

Putuje u Gršku.

U slikama i grafikama radi temeljne izmjene.

1963.

Izabran za vanrednog profesora.

Putuje u Grčku kao komesar izložbe Savremeno jugoslovensko slikarstvo i grafika .

1964.

Izlaže u Veneciji.

Učestvuje u pripremnim razgovorima o ponovnom osnivanju časopisa Umetnost.

1965.

Izabran za glavnog i odgovornog urednika časopisa Umetnost koji vodi 5 godina.

1965-1968

Putuje: Francuska, Engleska, Belgija, Čehoslovačka, Poljska, Španija.

1967.

Izlaže na sedmoj međunarodnoj izložbi grafike u Parizu.

Umjetnički je redaktor drugog izdanja Male enciklopedije prosvete.

1969.

Dobija nagradu Politike za samostalnu izložbu u Salonu Muzeja savremene umjetnosti.

Izlaže u Sao Paulu.

1971.

Izabran za Dekana.

Učestvuje u radu kolonije u Sićevu.

Održava simpozijum na temu likovna kritika i umjetnost.

1972.

Dobija Oktobarsku nagradu za slikarstvo.

1974.

Izabran za redovnog profesora na fakultetu likovnih umjetnosti u Beogradu.

1975.

Susret sa životnom saputnicom Ivanom Simeunović, istoričarem umjetnosti.

Član grupe 69 (do 1980 g.)

1976.

Učesnik razgovora Jugoslovenske sekcije AICA-e u Počitelju posvećenog krizi savremene umjetnosti i kritike.

Umjetnički redaktor trećeg izdanja Male enciklopedije Prosvete.

Posjećuje manastire Srbije i Makedonije.

1977.

Obilazi Grčku.

1978.

Izabran za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umjetnosti,odjeljenje za likovne i muzičke umjetnosti.

Izvodi prvi veliki mozaik U čast Sunca za fabriku Prvi maj u Pirotu.

1979.

Putuje u Pariz.

1980.

Redaktor IV izdanja Male enciklopedije Prosvete.

Odgovorni urednig izdanja Galerije SANU (do 1985).

1983-1984

Otvara retrospektivnu izložbu u Muzeju savremene umjetnosti u Beogradu, Ljubljani i Sarajevu.

1984.

Dobija Plaketu grada Beograda 1944-1948 za rad i doprinos u razvoju Beograda.

Učestvuje u radu likovne kolonije u Počitelju.

1985.

Izabran za redovnog člana srpske akademije nauka i umjetnosti.

Obilazi Grčku.

1986.

Učestvuje u radu likovne kolonije Studenica.

Postaje član društva Société européenne de culture :

1987.

Samostalno izlaže slike i grafike u jugoslovenskom Kulturnom centru u Parizu.

Učestvuje u radu likovne kolonije rakani (Bosanski Novi).

Obilazi Grčka ostrva i Moskvu.

1987-1988

Intezivno radi pastele koje izlaže u Sarajevu i Beogradu.

1988.

Otvoren Legat Stojana Ćelića u Bosanskom Novom. Legat sadrži 30 grafika, 5 crteža i 2 slike.

Obilazi venecijanske Bijenale i odlazi u Ravenu.

Dobija Orden rada sa crvenom zastavom.

1989.

Dobija nagradu AVNOJ-a.

1990.

Otvara retrospektivnu izložbu u galeriji SANU.

Nastaje serija pastela izložena samo u Ćupriji povodom Matićevih dana.

1992.

30. aprila Stojan Ćelić umire u svom stanu u Beogradu.

1992.

Priređena izložba Umjetnički portret Stojana Ćelića u Narodnom muzeju u Beogradu.

U jesen, izmjenjena, prenjeta u Novi Sad u Galeriju likovne umjetnosti.

Napravljena TV emisija Na drugoj strani, na rubu sete .

1993.

U Konaku kneginje Ljubice u Beogradu otvorena retrospektivna izložba grafika. U skraćenom vidu prenjeta u Pančevo.

Objavljen kalendar Investbanke sa 12 reprodukcija u boji.

1994.

Objavljena knjiga Stojana Ćelića Sudbina skulpture .

Share this post


Link to post

DRAGAN KOLUNDŽIJA

dragan.jpg

Dragan Kolundžija je rođen 1938. godine u selu Gornje Vodičevo, kod Novog Grada.

Poslije završenih nekoliko razreda osnovne škole u Prijedoru i Novom Gradu, 1952. godine odlazi u Beograd gdje nastavlja dalje osnovno i gimnazijsko školovanje. Jugoslovensku i opštu književnost diplomirao je na Filološkom fakultetu u Beogradu.

Radio je na Kolarčevom narodnom univerzitetu kao urednik Katedre za književnost i umjetnost, a jedno vrijeme radio je i kao jugoslovenski nastavnik u našim osnovnim i srednjim dopunskim školama u Francuskoj.

Share this post


Link to post

ĐOKO MAZALIĆ

djoko_mazalic.jpg

Slikar Đoko Mazalić je rođen 23. aprila 1888. godine u Kostajnici (do 1995. god. oština Novi Grad, a danas samostalna opština).

Otac mu je umro dvije godine nakon njegovog rođenja. Majka mu se preudala, pa je zbog očuhovog posla već u sedmoj godini napustio Kostajnicu i živio u Prnjavoru, Prijedoru, Banja Luci, Trebinju, Dubrovniku i Sarajevu. Osnovnu školu je završio u Prijedoru a gimnaziju koju je započeo u Dubrovniku završava u Sarajevu.

Share this post


Link to post

LJUBO JANDRIĆ

sa_andricem.gif

Rođen je 11. oktobra 1934.godine u Velikoj Žuljevici, kod Novog Grada.

Završio je studij književnosti i srpskohrvatskog jezika na Filozofskom fakultetu u Sarajevu.

Roman "Prah i pepeo" objavio je 1971. godine, u izdanju ''Veselina Masleše'' u Sarajevu.

Ova knjiga spada u rjetke knjige koje govore isključivo o Krajini, a prema mišljenju Oskara Daviča uvrštava se u red najznačajnijih dijela napisanih na našem jeziku.

Priredio je knjigu Andrićevih "Eseja i kritika" koju je objavila sarajevska "Svjetlost" 1976.godine. Roman "Jasenovac" objavio je 1980., drugo izdanje 1981.godine, oba u izdavačkom preduzeću "Svjetlost", u Sarajevu.

Objavio je i svoje poznate razgovore ''Sa Ivom Andrićem''.

Share this post


Link to post

DRAGO TODIĆ

todic.jpg

Dr Drago Todić rođen je 1952. godine u selu Matavazi, opština Novi Grad. Osnovnu školu završio je u 1967. godine u susjednom selu, a gimnaziju u Novom Gradu 1971. godine. Pedagošku akademiju na grupi istorija-geografija završio je u Banjaluci 1973. godine. Po završetku Pedagoške akademije radio je kao nastavnik u osnovnim školama na području novogradske opštine sve do 1982. godine. Studije geografije završio je u Novom Sadu sa visokom prosječnom ocjenom, a od 1982. do 1995. godine bio je direktor Radničkog univerzitta u Novom Gradu gdje je uz pomenute poslove puno radio na polju andragoškog obrazovanja. Uz stručni rad puno je radio kao društveno-politički radnik u više političkih struktura i organizacija.

Povremeno je, prema potrebi, radio u Mješovitoj školi u Novom Gradu gdje je predavao turističku, privrednu i regionalnu geografiju. Kroz razne vidove obrazovanja u Radničkom univerzitetu pod njegovim rukovodstvom obrazovano je oko 5.000 polaznika raznih struka i zanimanja. Odlukom Vlade Republike Srpske do 2000. godine radio je na mjestu direktora Radija Novi Grad.

Postdiplomske studiju i odbranu magistarskog rada, na smjeru Regionalna geografija, završio je na Prirodno-matematičkom fakultetu u Banjaluci. Doktorirao je 2004. g.

Do sada je učestvovao na više seminara i naučnih simpozija iz oblasti geografije i drugih oblasti obrazovanja. Objavio je nekoliko naučnih i stručnih radova iz struke u časopisima koji se izdaju na više fakulteta u Republici Srpskoj, Srbiji i Crnoj Gori. Osnovni interes naučnog rada odnosi se na prostor opštine Novi Grad gdje je autor ove knjige proveo sav svoj dosadašnji radni vek. U svom radu nesebično je pomago i drugima da što uspješnije završe započete studije i druge poslove i radne zadatke.

Share this post


Link to post

OSTE ERCEG

Oste.jpg

Oste Erceg bi se po mišljenju Danke Damjanović mogao nazvati izvornim umjetnikom našeg kraja:

''Bez svog slikarskog batstva, izolovan, osamljen, oslonjen na ono što pamti od predaka, Oste Erceg 1967. godine počinje da se bavi slikarstvom.''

Teme nalazi u svjetu oko sebe, svojoj osjećajnosti, političkim, moralnim, religioznim i ratnim problemima.

Neka od najpoznatijih djela njegovog 30-godišnjeg slikarskog opusa su:

- ''Trešnja'' (1980),

- ''Portret Stojana Ćelića" (1987),

- ''U čast 67 poginulih boraca na Orlovom gnijezdu'' (1993),

- ''Svitanje u Rakanima'' (1998), i dr.

Živi i radi u Novom Gradu.

Share this post


Link to post

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!


Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.


Sign In Now
Sign in to follow this  
Followers 0