Sign in to follow this  
cetnik

Bozic u Rajicu

Recommended Posts

Nikola Maric

Uspomene iz Srpske Krajine:

Bozic u selu Rajicu

Kao da je juce bilo. Moji roditelji mirno obavljaju one svakodnevne poslove oko kuce i stoke, cesnica vec ispecena, kolaci takodje? Napolju spremljena drva za pecenku, izabrana najzuca i najcistija slama za unosenje u kucu, a veceras treba da se spremi sekira za secenje badnjaka? Mi, deca, ne mozemo da spavamo od uzbudjenja u iscekivanju Bozica, srpskog Bozica? U selu Rajicu sve same srpske, pravoslavne kuce, a tako je bilo decenijama. Ljudi su trgovali stokom, zitom, voce, i povrcem, ali da neko proda kucu, to je bilo nepojmljivo, nemoguce. Selo je imalo i lepu, veliku crkvu Sv. Preobrazenja Gospodnjeg, ali sem Bozica, Duhova, Uskrsa i Preobrazenja nije bila mnogo i cesto posecivana. Srpska posla, neka nje tu, vazno je da imamo crkvu, alo ko da ide u crkvu svake nedelje, nismo mi nekakvi fanatici?

A Bozic? A nasi obicaji? Nase Slave? E, to je vec nesto drugo. Ne diraj nam u nase obicaje, nase tradicije?

Bio je obicaj u Rajicu da seoski tamburasi u ranu zoru, bez obzira na vremenske prilike, prodju selom i sviraju srpske patriotske pesme. Izabranije kuce imale su cast da ovi tamburasi stanu ispred njihovih prozora i otsviraju jednu ili dve selekcije? Secam se da mi je to bilo najsladje budjenje cele godine, ta svirka pod prozorom? Moj otac Stevo bi onda otvorio prozor i pozvao svirace u kucu da popiju po jednu vrucu, a onda bi kuca zagrmela od svirke i pesme, a mi, deca, u vesu (u selu se nije spavalo u pidzamama, bar ne u nasem), scucureni jedno do drugog pred otskrinutim vratima, slusamo sirom otvorenih ociju, slusamo pesme o caru Dusanu, Hajduk Veljku, Karadjordju Petrovicu? Onda bi muzika stala, poklici "Hristos se rodi" odjeknuli kroz kucu, dok bi moj otac Stevo ponosno vadio novac iz velikog budjelara i tutnuo u dzep vodje tamburasa.

Muzika bi nastavila da svira kroz selo, ali bi bila sve slabija i dalja, a mi, deca, vratili se u krevet i nestrpljivo cekali zoru, cekali Bozic, najlepsi dan u godini. Sva ona muka, sav onaj teski i mukotrpni zivot jednog seljaka tokom godine zaboravio bi se za jedan dan, dva, mali Rajic bi zasjao poput zvezde i pretvorio se u centar uzivanja, pesme, tihe molitve pred ikonom i svecom, u slozi i ljubavi o kojoj su nekada sa ponosom i patosom pisali srpski romanticari. Jeste da su oni pisali o srpskom selu u Srbiji, ali Rajic je bio deo te Srbije, ako ne na geografskoj karti, a ono po duhu i srbovanju? Cak ni Franjo Josif austrijski nije ni pokusao da tu nesto izmeni.

Dodje Ante Pavelic i mahom popali kuce, Srbe otera u Jasenovac i Staru Gradisku, crkvu srusi do temelja i od obicnih seljaka koji prezivese stvori Titove dobrovoljce, bezboznike i cinike. Umesto Caru Dusanu pevalo se Jozi, umesto Bozica i Uskrsa slavio se 29. novembar i Prvi maj, a crkveno imanje zaraslo u korov, da bi se teskom mukom podigla crkva i osposobila za sluzbe Bozije kojima su prisustvovale bake, dok su mladji otisli u grad i pretvorili se u Jugoslovene i komuniste.

Danas jeto selo pusto. Pusto sto se tice Srba. Crkva je ponovo oskrnavljena i opustosena, nekoliko starica vratilo se na ognjista i tavori, a kada se njihovi zivoti ugase Franjin nacrt za cistu Hrvatsku bice kompletan. Mozda ce i ime da se promeni, a groblje mojih predaka preore i izbrise. Mozda ce tek nastupajuca pokolenja uvideti teziu poraza srpskog naroda u prevarenoj i izdatoj Krajini?

Zao mi te divne slavonske ocevine. Divne sume, pitomi pasnjaci, blagi proplanci, sve ostavljeno jednom drugom Franji, velikom prijatelju mojih ne prijatelja.

Share this post


Link to post

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Loading...
Sign in to follow this