Sign in to follow this  
mali mrki vuk

Odlomci iz knjige Mirka Tepavca Moj Drugi svetski rat i mir - O ratu posle rata autobiografski zapisi

Recommended Posts

http://www.znaci.net/00003/527.pdf

 

 

Mirko Tepavac "Beli" (1922 - 2014)

 

Skojevac, partizanski borac, ilegalac, ministar inostranih poslova SFRJ, jugoslovenski i srpski funkcioner komunistički liberal koji je podneo ostavku 1972. i publicista

 

1225442_Mirko%20Tepavac.jpg

 

Skojevac, partizanski borac, ilegalac, ministar inostranih poslova SFRJ, jugoslovenski i srpski funkcioner komunistički liberal koji je podneo ostavku 1972. i publicista Mirko Tepavac "Beli" umro je 28. avgusta u Beogradu u 93. godini. Rođen je 13. avgusta 1922. godine u Zemunu. Kao šesnaestogodišnjak je 1939. prvi put uhapšen i batinan od strane policije, zbog veza sa komunističkom omladinom. Gimnaziju je učio u Zemunu, ali nakon odluke ministarstva Prosvete o "isterivanju iz svih škola na teritoriji Uprave grada Beograda" zbog komunizma nastavio je školovanje u Sremskoj Mitrovici i Beloj Crkvi.

Nakon napada Nemačke na SSSR, u julu 1941. godine iz Zemuna (koji je tada držala NDH) prelazi u okupiranu Srbiju i pridružuje se prvoj četi Kosmajskog partizanskog odreda. Nakon toga po zadatku SKOJ-a ponovo prelazi u Zemun da radi na organizovanju pokreta otpora kao ilegalac, smešta i krije ljude, tehniku i oružje.

Uhapšen je u noći 12. avgusta 1942. upadnom ustaške policije u porodični stan. Isleđivao ga je lično Nikola Francetić, veteran zagrebačke antikomunističke policije, brat Jure Francetića, komandanta zloglasne "Crne legije".Od njega je traženo da otkrije identitet vođe gradskog komiteta Skoja, "Cvikeraša", što nije učinio. Na istragama se držao čvrsto i bio drzak prema islednicima - prilikom saslušanja pljunuo je u lice onima koji su ga fizički zlostavljali prilikom saslušanja i pokušavao da uzvrati udarce. Bio je dva puta vođen na streljanje, ne bi li od njega iznudili priznanje, ali da je on uporno ćutao.

Nakon nekoliko meseci strahovitog mučenja u ustaškim zatvorima po Sremu, pušten je krajem decembra 1942, na intervenciju brata domobranskog oficira, koji potom i sam prelazi u partizane. Član je Komunističke partije Jugoslavije od 1942. godine.

Početkom 1943. godine Tepavac je preko Srema otišao u Bosnu u vojvođanske partizanske jedinice, gde je zbog "nejasnoća" oko njegovog puštanja, prvo raspoređen kao puškomitraljezac u sastavu vojvođanske brigade, ali je ubrzo unapređen na dužnost zamenika političkog komesara odreda, brigade, a na kraju i 36. vojvođanske divizije. Njegova divizija je tokom 1943-1944. godine vodila teške borbe sa elitnom nemačkom SS divizijom Princ Eugen po Bosni, a septembra 1944. godine prelazi u Srbiju gde razbija Kalabićeve četnike. Njegova jedinica je potom prešla Savu i nastavila sa oslobađanjem mesta po Vojvodini, nakon čega je učestvovala na Sremskom frontu.

 

Posle rata bio je na funkcijama člana Glavnog odbora Saveza socijalističkog radnog naroda Srbije, člana Centralnog komiteta Komunističke partije Srbije, sekretara Okružnog komiteta KPJ u Zrenjaninu i Pančevu, člana Pokrajinskog komiteta KPJ za Vojvodinu, sekretara Saveta za prosvetu i kulturu NR Srbije.

 

Sredinom 1952. godine predao je izveštaj o "nacionalnoj politici" i represivnoj politici UDB-e u Vojvodini, u kojem je naveo i neselektivno streljanje nekoliko stotina pripadnika nacionalnih manjina, najviše Mađara u nekoliko sela u Bačkoj, nakon oslobođenja. Ubrzo potom, o njemu je provedena opsežna policijska i partijska istraga kojom se pokušavala otkriti njegova "izdaja" u ustaškom zatoru. Decembra 1952. godine oslobađajućim nalazom Komisije Centralnog komiteta KPJ odbačene su sve takve sumnje kao neosnovane. Tepavac je višednevno ispitivali članovi komisije: Miloša Minić, Slobodana Penezić Krcun, Spasenija Cana Babović i Isa Jovanović. Pitanje kako to da je preživeo ustaške zatvore, Tepavac razumeo kao pitanje zašto je živ: "Kad čovek čudom ostane živ, nekada zažali što nije na vreme umro. A tada nisam – kao deset godina ranije pred neprijateljskim islednicima – mogao da kažem: ‘Neću da odgovaram na vaša pitanja’, jer preda mnom ovog puta nisu bili moji krvnici, nego moji ratni drugovi."

 

Bio je direktor Radio Beograda u periodu od 1955. do 1959. godine. Ambasador FNRJ u NR Mađarskoj i pomoćnik državnog sekretara za inostrane poslove, od 1959. do 1969. godine. Direktor i glavni urednik lista „Politike" i član CK SK Srbije, od 1965. do 1967. godine. Predsednik Pokrajinskog komiteta Saveza komunista Vojvodine, od 1965. do 1967. godine i ministar inostranih poslova od 25. aprila 1969. do 1. novembra 1972. godine.

 

Početkom sedamdesetih godina 20. stoljeća, Tepavac je u 50. godini života, nakon "čistke liberala", odnosno srpskog republičkog rukovodstva, otišao u penziju, zajedno s Markom Nikezićem. Tito je 1971. godine odbio njegovu prvu ostavku, a nakon druge ostavke, oktobra 1972. godine, tražio mu je da ostane na dužnosti do kraja mandata, na šta Tepavac nije pristao.

Nakon raspada Jugoslavije i početka oružanih sukoba 1991. godine učestvovao je u više ex-jugoslavenskih antiratnih skupova u zemlji i inozemstvu. U tom je vremenu objavio više članaka u beogradskom časopisu Republika, Našoj Borbi i Danasu. Za predsednika Evropskog pokreta u Srbiji bio je izabran 1994. godine.

 

Objavio je knjige: "Demokratija ili despotija" (1994); "Mirko Tepavac - sećanja i komentari" (1998) (s Aleksandrom Nenadovićem); "Države, državnici i stradalnici" (2009); a knjigu "Moj drugi svetski rat i mir" objavio je 2012. godine, u 91. godini života.

 

Muž je glumice Renate Ulmanski.


 

Share this post


Link to post

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Loading...
Sign in to follow this