|
Plitvički Krvavi Uskrs
Krvavi Uskrs na Plitvicama je bio incident koji se dogodio u
kasno proleće 1991. godine u Nacionalnom parku Plitvice u
Hrvatskoj i smatra se prvom ozbiljnijom eskalacijom
situacije u Jugoslovenskim ratovima.
31. marta 1991. godine, Hrvatska je uputila nekoliko
autobusa policajaca prema Korenici i Plitvičkim jezerima sa
ciljem da uspostavi republičku vlast u opštini i u samom
nacionalnom parku. Naoružani srpski policajci sačekali su ih
na području nacionalnog parka i otvorili vatru. Tromblonska
mina koja je pogodila autobus nije eksplodirala. Dva
policajca koja su poginula u razmeni paljbe - sa svake
strane po jedan - prve su žrtve u građanskom ratu nastalom
na razvalinama SFRJ. Bio je to događaj koji će Srbi nazvati
"Krvavi Uskrs", sa očiglednom asocijacijom na događaj iz
perioda NDH.
Događaji koji su prethodili incidentu
Nova vlast u Hrvatskoj, predvođena nacionalistom Franjom
Tuđmanom, uklanjala je Srbe sa državnih funkcija s
obrazloženjem da su Srbi, kao "komunisti", imali
privilegovan položaj u prethodnom sistemu.
Srpska pobuna počela je odbijanjem milicionera u Kninu i
kninskim opštinama da usvoje znamenja nove države kao deo
uniforme. Najveći broj policajaca bili su Srbi, kojima je
bilo nezamislivo da nose oznaku koja je bila simbol
nacističkog genocida nad Srbima. Ovi događaji promovisali su
u jednog od lidera Milana Martića, lokalnog policijskog
šefa, koji je kasnije, uz pomoć Beograda, postavljen i za
predsednika RSK.
Tenkovi u PlitvicamaFranjo Tuđman i zvanični Zagreb o
krajinskoj pobuni govorili su isključivo kao o "scenariju" i
"scenaristima", što se odnosilo na odgovornost Beograda i
Slobodana Miloševića u proizvodnji pobune na tlu Republike
Hrvatske. Sa svoje strane, Milošević i srpski režim su
kninsku pobunu predstavljali kao autohtoni i spontan narodni
bunt. U svakom slučaju, vlast u Srbiji pokazivala je
naklonost prema Srbima u Krajini, a krajinski lideri,
Rašković, Martić, Milan Babić bili su, prirodno, upućeni na
Beograd.
Postojanje Kninske Krajine, sa teritorijama koje su delile
Hrvatsku činili su stanje neodrživim, tako da se moralo naći
rešenje, milom ili silom. "Krvavi Uskrs" na Plitvičkim
jezerima naznačio je jedan od ta dva puta.
Analize incidenta
Događaju na Plitvicama prethodilo je uspostavljanje hrvatske
vlasti u policijskoj stanici u Pakracu, kada je odred
hrvatskih specijalnih policajaca iznenadio i uhapsio srpsku
policijsku posadu, koja je prethodno uspostavila kontrolu
nad Pakracom. U akciji nije bilo žrtava. Srbi su rešili da
im se to ne ponovi i to pokazali na Plitvicama.
Hrvatskoj je ipak uspelo da uspostavi svoju policiju u
Korenici, ali je sukob prouzrokovao intervenciju JNA koja je
svoje mešanje objasnila potrebom da se umetne između
sukobljenih strana. Pokazalo se da policijski rezervisti
nisu snaga koja bi se mogla suprotstaviti već ojačalim
snagama Republike Hrvatske i počelo je ubrzano naoružavanje
i organizovanje.
Hrvatska je računala sa ratom, što će kasnije potvrditi i
njen predsednik Tuđman kada je u govoru na Jelačićevom trgu
rekao da nezavisnost nije bila moguća bez rata. Hrvatski
ekstremisti likvidirali su početkom jula Josipa Rajhl-Kira,
oblasnog šefa policije u Osijeku i hadezeovca, koji je
pokušavao da održi atmosferu relativne tolerancije.
|
|
|
